Od dnia 1 stycznia 2021 roku ulegnie zmianie prawo konsumenckie. Nowelizacja ustawy o prawach konsumenta i kodeksu cywilnego w dużym stopniu zmienią dotychczasowy stan prawny – osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą w określonych przypadkach zyskają nowe przywileje i dodatkową ochronę konsumencką.

Kto uzyska nowe uprawnienia

Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą uzyskają możliwość odstąpienia od umowy zawartej na odległość, a więc w szczególności za pośrednictwem internetu. Będą mogli oni skorzystać z nowych zasad dotyczących rękojmi, które do tej pory zarezerwowane były wyłącznie dla konsumentów.

Zmiany w zakresie uprawnień konsumenckich nie obejmą jednak spółek handlowych. Ponadto, aby przedsiębiorca był objęty ochroną przewidzianą dla konsumentów, musi być spełniony istotny warunek – umowa, którą zawiera ze sprzedawcą, nie może mieć charakteru zawodowego. W praktyce oznacza to, że nie może ona dotyczyć bezpośrednio branży, w której specjalizuje się dany przedsiębiorca.

Obecnie przedsiębiorcy, który otrzyma fakturę za dokonane zakupy, nie przysługują żadne uprawnienia konsumenckie. Warto bowiem wskazać, że zgodnie z dotychczasowym stanem prawnym za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Po zmianie przepisów, osoba prowadząca działalność gospodarczą będzie objęta ochroną przewidzianą dla konsumentów w następujących zakresach:

• niedozwolonych postanowień umownych — tzw. klauzul abuzywnych,
• rękojmi za wady,
• prawa odstąpienie od umowy zawartej na odległość (np. przez internet czy telefon) lub poza lokalem przedsiębiorstwa.

Niedozwolone postanowienia umowne

Za niedozwolone postanowienia umowne, uznaje się te postanowienia zawarte w umowie, które nie wiążą konsumenta, z powodu tego, że nie zostały uzgodnione z nim indywidualnie i kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Obowiązująca obecnie kategoria niedozwolonych postanowień umownych — tzw. klauzul abuzywnych – dotyczy wyłącznie osób fizycznych. Rozszerzenie kręgu podmiotowego osób mogących powołać się na klauzule abuzywne może znacząco wpłynąć na orzecznictwo, zwłaszcza w sprawach bankowych.

Rękojmia za wady

Po wejściu w życie przepisów znowelizowanego prawa cywilnego, czyli od dnia 1 stycznia 2021 roku, przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą nadal będą mogli, tak samo jak konsumenci, zareklamować zakupiony towar w ramach rękojmi w okresie 2 lat od momentu jego wydania. Wydłużony termin dotyczy nieruchomości — w tym przypadku odpowiedzialność sprzedawcy za wady wobec przedsiębiorcy będzie wynosić 5 lat.

Kolejnym dobrodziejstwem nowelizacji będzie możliwość skorzystania przez przedsiębiorców z  domniemania istnienia wady fizycznej w momencie wydania rzeczy, jeśli została ona stwierdzona w ciągu roku. Dotychczas domniemanie to (które ma olbrzymi walor praktyczny), było zarezerwowane wyłącznie dla konsumentów. Z kolei krótszy — roczny — termin dochodzenia praw z tytułu rękojmi obowiązuje w przypadku towarów używanych, ale o skróconym terminie przedsiębiorca musi być poinformowany przez sprzedawcę jeszcze przed zawarciem umowy.

W jednym przypadku konsument i przedsiębiorca mają dłuższy niż 2-letni termin na złożenie reklamacji z tytułu rękojmi za wady towaru — kiedy sprzedawca umyślnie zataił wadę towaru. W tym przypadku przedsiębiorca może dochodzić swoich praw bez względu na okres, jaki upłynął od zauważenia wady. Ten przepis po zmianach również zachowuje aktualność.

Prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość

Nie w każdej sytuacji przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą będzie mógł odstąpić od umowy zawartej na odległość. Ograniczenia mają charakter ustawowy wynikający wprost z art. 38 ustawy o prawach konsumenta.

Mowa tutaj na przykład o sytuacji, kiedy przedsiębiorca kupi towar na indywidualne zamówienie — wyprodukowany według jego specyfikacji, z logotypem, pod konkretny wymiar. Innym wyłączeniem może być sytuacja, kiedy przedsiębiorca zakupi towar, którego cena uzależniona jest od wahań na rynku finansowym, albo jeśli zakupi towar z krótkim terminem przydatności do użycia.

Nowe obowiązki

Wraz z nadchodzącym nowym rokiem w pierwszej kolejności będą musiały ulec zmianie regulaminy sklepów internetowych. Przede wszystkim pojawi się nowa definicja Klienta – Konsumenta. Dlatego weryfikacji powinien zostać poddany cały regulamin sklepu internetowego, aby dokładnie rozróżnić i opisać uprawnienia wszystkich kupujących wg. nowych przepisów. Niezbędne będzie zasięgniecie porady prawnej w zakresie sformułowania regulaminu. Źle sformułowany regulamin może doprowadzić do poważnych konsekwencji po stronie sprzedawcy. Niepoinformowanie kupującego o prawie odstąpienia od umowy spowoduje przedłużenie terminu odstąpienia od umowy aż do 12 miesięcy.

Weryfikacja kodów PKD kupującego

Sprzedające zostanie obarczony obowiązkiem weryfikacji kodów PKD kupującego, w celu ustalenia czy transakcja związana jest z zawodowym charakterem działalności. Można spodziewać się, że ocena, czy zawierana umowa ma charakter zawodowy, może przysporzyć sporych problemów podmiotom zawierającym umowę z podmiotami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą. Należy bowiem pamiętać, że zakwalifikowanie czynności jako niezawodowej umożliwi kontrahentowi zgłaszanie w przyszłości ewentualnych roszczeń konsumenckich, które nie przysługiwałyby mu, gdyby występował w roli przedsiębiorcy.

Zweryfikowanie tego będzie stanowiło szerokie pole do interpretacji, bo jeśli analiza miałaby zostać przeprowadzana tylko i wyłącznie w oparciu o CEIDG, oznaczałoby to, że każdorazowo trzeba sprawdzić wpis do CEIDG danej osoby prowadzącej działalność gospodarczą i podjąć decyzję, czy umowa ma charakter zawodowy (czyli mieści się w zakresie kodów PKD wskazanych w CEIDG danego przedsiębiorcy),czy też nie.